การหาร: เกมการหารเลขและการหารยาว

การหารคืออะไร

การหารคือการแบ่งเป็นส่วนเท่า ๆ กัน ลูกอม 12 เม็ด แบ่งให้เพื่อน 3 คนเท่า ๆ กัน ได้คนละ 4 เม็ด เขียนว่า 12 ÷ 3 = 4 อ่านว่า "สิบสองหารด้วย สาม เท่ากับ สี่" หน้านี้รวมเกมการหารเลขสำหรับเด็กประถม ตั้งแต่ตารางการหารหรือการหารลงตัว ไปจนถึงการหารยาวที่มีเศษ เด็กไทยเริ่มเรียน การหารใน ป.2 กับตัวหารและผลหารหนึ่งหลัก และเรียนการหารยาวใน ป.3-ป.4

การหารสองแบบ: แบ่งให้เท่ากัน และจัดเป็นกลุ่ม

โจทย์การหารมีสองแบบ แบบแรกรู้จำนวนกลุ่ม ถามว่ากลุ่มละเท่าไร (12 เม็ด แบ่ง 3 ถุง ถุงละกี่เม็ด) แบบที่สองรู้ขนาดกลุ่ม ถามว่าได้กี่กลุ่ม (12 เม็ด ใส่ถุงละ 4 เม็ด ได้กี่ถุง) ทั้งสองแบบเขียนเป็นการหารเหมือนกัน ภาพสองภาพด้านบนแสดงความต่างนี้ เด็กที่เห็นทั้งสองแบบจะอ่านโจทย์ ปัญหาการหารได้ง่ายขึ้น

หารด้วยสูตรคูณ

การหารคือการคูณย้อนกลับ 56 ÷ 7 ให้ถามว่า "เจ็ดคูณอะไรได้ห้าสิบหก" คำตอบคือ 8 เพราะ 7 × 8 = 56 เด็กที่ท่องสูตรคูณคล่องจึงหารได้คล่อง ตามไปด้วย ถ้าลูกหารช้า ให้กลับไปฝึกแม่นั้นก่อน แล้วค่อยมาที่ตารางการหาร

วิธีหารง่าย ๆ: สอนการหารทีละขั้น

พ่อแม่ที่อยากสอนหารที่บ้าน ใช้สามขั้นนี้ได้ ขั้นแรก แบ่งของจริงเป็นกองเท่า ๆ กัน ขั้นที่สอง เขียนเป็นการหารแนวนอน เช่น 12 ÷ 3 = 4 ขั้นที่สาม การหาผลหารด้วยสูตรคูณ ถามว่า "สามคูณอะไรได้สิบสอง" วิธีคิดการหารแบบนี้ใช้ได้กับทุกข้อในตารางการหาร เมื่อตัวตั้งมีหลายหลัก วิธีการหารจะเปลี่ยนเป็นการหารยาว ซึ่งเป็นวิธีหารเลขทีละหลักจากซ้ายไปขวา

เมื่อหารไม่ลงตัว: เศษ

บางครั้งแบ่งแล้วยังเหลือ ลูกอม 23 เม็ด แบ่ง 4 คน ได้คนละ 5 เม็ด เหลือ 3 เม็ด เขียนว่า 23 ÷ 4 = 5 เศษ 3 เศษต้องน้อยกว่าตัวหารเสมอ ถ้าเหลือ 4 เม็ดขึ้นไป แสดงว่ายังแบ่งได้อีก ตรวจคำตอบได้ด้วย 5 × 4 + 3 = 23 การหารมีเศษใช้มากในการหารยาว

เกมคณิตศาสตร์การหาร

เกมรวมของหน้านี้ถามการหารลงตัวคละตัวหาร 2 ถึง 9 ในโหมดจับคู่ เด็กจับ "56 ÷ 7" กับ "8" ส่วนโหมดวิ่งผ่านประตูให้เลือกประตูที่ได้ผลหาร มากกว่า ครูสามารถฉายบนจอหน้าห้องด้วยโหมดโปรเจกเตอร์ แล้วให้นักเรียนแข่งกันเป็นสองทีม

ใบงานการหาร

ใบงานการหารแบ่งเป็นสามชุด: การหารลงตัวตัวหาร 2 ถึง 9 การหารมีเศษ และโจทย์ปัญหาการแบ่ง เด็กควรทำชุดแรกให้คล่องก่อน เพราะการหารมีเศษใช้ สูตรคูณข้อที่ใกล้ที่สุด เช่น 23 ÷ 4 ต้องรู้ว่า 4 × 5 = 20 ใกล้ 23 ที่สุดโดยไม่เกิน ทุกใบงานมีเฉลยในหน้าที่สอง และสร้างชุดใหม่ได้ด้วยตัวสร้างใบงาน

ข้อผิดที่เจอบ่อยในการหาร

ข้อผิดที่พบบ่อยที่สุดคือการสับตัวตั้งกับตัวหาร เช่น อ่าน 8 ÷ 56 แทน 56 ÷ 8 ให้ลูกพูดโจทย์ออกเสียงทุกครั้งว่า "ห้าสิบหกแบ่งเป็นแปดส่วน" อีกข้อคือเศษที่มากกว่าหรือ เท่ากับตัวหาร เช่น 23 ÷ 4 = 4 เศษ 7 ซึ่งยังแบ่งได้อีก เศษต้องน้อยกว่าตัวหารเสมอ ข้อที่สามคือการลืมว่าการหารด้วย 1 ได้จำนวนเดิม และจำนวนที่หารด้วยตัวเอง ได้ 1

ช่วยลูกที่บ้าน

การหารเรียนได้ดีที่สุดด้วยการแบ่งของจริง ให้ลูกแบ่งขนม ผลไม้ หรือของเล่นให้คนในบ้านเท่า ๆ กัน แล้วเขียนเป็นประโยคการหาร เมื่อมีของเหลือ ให้เขียนเป็นเศษ หลังจากนั้นค่อยเล่นเกมการหารและตารางการหาร เพื่อให้ตอบได้เร็วโดยไม่ต้องแบ่งของจริง

การหารยังเป็นพื้นฐานของเรื่องในชั้นที่สูงขึ้น เช่น เศษส่วนใน ป.3-ป.5 การหาค่าเฉลี่ย และ ห.ร.ม. ค.ร.น. ใน ป.6 เด็กที่หารคล่องตั้งแต่ ป.2-ป.3 จะเรียนเรื่องเหล่านี้ได้ง่ายกว่ามาก

เมื่อลูกหารลงตัวได้คล่องแล้ว ให้ลองการหารมีเศษด้วยของจริงก่อน เช่น ไข่ 14 ฟอง ใส่กล่องละ 4 ฟอง ได้ 3 กล่อง เหลือ 2 ฟอง แล้วจึงเขียนเป็น 14 ÷ 4 = 3 เศษ 2 การเห็นของที่เหลือ ช่วยให้เข้าใจว่าเศษคืออะไร และทำไมเศษต้องน้อยกว่าตัวหาร