Bölme işlemi nasıl yapılır: uzun bölme adım adım ve oyunla
ÜcretsizÜyelik yokOyunda reklam yokYazdırılabilir
3.-4. sınıf · MEB Matematik Dersi Öğretim Programı
Adım adım
Örnek 1 - 845 : 5 (kalansız, 3. sınıf)
8 4 5 | 5
− 5 |------
--- | 1 6 9
3 4
− 3 0
---
4 5
− 4 5
---
0
- Bölünenin ilk rakamı 8. 8'in içinde kaç tane 5 var? 1 tane. Bölüme 1 yaz. 1 × 5 = 5, 8 − 5 = 3.
- Sıradaki rakamı, 4'ü aşağı indir: 34. 34'ün içinde kaç 5 var? 6 (5 × 6 = 30; 5 × 7 = 35 çok büyük). Bölüme 6 yaz. 34 − 30 = 4.
- 5'i aşağı indir: 45. 45'in içinde 9 tane 5 var (5 × 9 = 45). Bölüme 9 yaz. 45 − 45 = 0.
- Bölüm 169, kalan 0. Sağlama: 169 × 5 = 845.
Örnek 2 - 734 : 6 (kalanlı)
- 7 : 6 → 1; 1 × 6 = 6; 7 − 6 = 1.
- 3'ü indir → 13 : 6 → 2; 2 × 6 = 12; 13 − 12 = 1.
- 4'ü indir → 14 : 6 → 2; 2 × 6 = 12; 14 − 12 = 2.
- Bölüm 122, kalan 2. Sağlama: 122 × 6 + 2 = 734.
Örnek 3 - iki basamaklı bölen: 864 : 24 (4. sınıf)
- 8'in içinde 24 yok; ilk iki rakamı al: 86.
- 86'nın içinde kaç 24 var? Tahmin: 24 yaklaşık 25, 86'da 25 üç kez var. 24 × 3 = 72; 24 × 4 = 96 çok büyük. Bölüme 3 yaz. 86 − 72 = 14.
- 4'ü indir: 144. 144'te kaç 24 var? 24 × 6 = 144. Bölüme 6 yaz. 144 − 144 = 0.
- Bölüm 36, kalan 0. Sağlama: 36 × 24 = 864.

Bir basamaklı bölen · 5 bölme · süresiz ·
Yazdırılabilir çalışma kağıtları
Bölme işlemi 3. sınıf
A4 · 12 soru · cevap anahtarlı

Yazıcı çalışırken biraz oyun: Bölme işlemi nasıl yapılır
Kalanlı bölme işlemi
A4 · 12 soru · cevap anahtarlı

Yazıcı çalışırken biraz oyun: Bölme işlemi nasıl yapılır
Bölme işlemi 4. sınıf (iki basamaklı bölen)
A4 · 10 soru · cevap anahtarlı

Yazıcı çalışırken biraz oyun: Bölme işlemi nasıl yapılır


Bölme işlemi nasıl yapılır?
Uzun bölme, yani alt alta yazılan bölme işlemi, 3. ve 4. sınıfın konusudur. Bölme işlemi nasıl yapılır sorusunun cevabı dört adımdır: böl, çarp, çıkar, indir. Bu adımlar bölünenin rakamları bitene kadar tekrar edilir. Yukarıdaki üç çözülmüş örnek, okuldaki yazılışla adım adım gösterir: bölünen solda, bölen dikey çizginin sağında, bölüm bölenin altındaki yatay çizginin altında. Çıkarmalar bölünenin altına "−" işaretiyle yazılır. 3. sınıfta bir basamaklı bölenle, 4. sınıfta iki basamaklı bölenle bölme yapılır.
Bir basamaklı bölenle bölme (3. sınıf)
845 : 5 örneğinde ilk adımda bölünenin en soldaki rakamına bakılır. 8'in içinde bir tane 5 vardır; 1 bölüme yazılır, 5 çıkarılır, 3 kalır. Sonra sıradaki rakam aşağı indirilir ve 34 elde edilir. Burada çarpım tablosu devreye girer: 5'ler tablosunda 34'e en yakın ama onu geçmeyen sonuç 30'dur (5 × 6). Bu yüzden uzun bölmeyi kolaylaştıran en önemli şey, çarpım tablosunun iyi bilinmesidir. "Bölme işlemi 3. sınıf" kağıdı 3. sınıf 2 basamaklı ve 3 basamaklı bölme işlemi alıştırmaları içerir; 845 : 5 gibi 3 basamaklı bölme işlemi örnekleri yukarıda çözülmüş olarak duruyor.
Kalanlı bölme ve sağlama
734 : 6 işleminde son adımda 2 artar; bu kalandır. Kalan her zaman bölenden küçük olmalıdır. İşlemin doğru olup olmadığını görmek için sağlama yapılır: bölüm × bölen + kalan = bölünen, yani 122 × 6 + 2 = 734. Bu adım hem hataları yakalar hem de çarpma ile bölmenin ilişkisini pekiştirir.
İki basamaklı bölenle bölme (4. sınıf)
864 : 24 gibi işlemlerde bölümün rakamını bulmak bir tahmin işidir. 24'ü 25 gibi düşünmek, 86'da kaç 25 olduğunu hızla gösterir: 3. Tahmin fazla gelirse (çarpım çıkarılamazsa) bir azaltılır, az gelirse (kalan bölene eşit ya da büyükse) bir artırılır. Oyundaki "Alıştırma" modu yalnızca bu tahmini çalıştırır.
En sık hatalar
- Bölümün ortasındaki sıfırı unutmak: 612 : 6'da 1'i indirince 1 : 6 = 0'dır; bölüme 0 yazılmazsa sonuç 12 çıkar, doğrusu 102'dir.
- Kalanı bölenden büyük bırakmak: 34 : 5'te bölüme 5 yazıp 9 kalan bulmak.
- Rakam indirmeyi atlamak.
Alt alta oyunu her adımı ayrı kontrol eder ve bu hatalarda kısa bir ipucu gösterir.
Bölme yapmadan bölümün basamak sayısını bulma
- sınıfta sorulan bu soru için bölünenin soldan, bölenin basamak sayısı kadar rakamına bakın. Bu sayı bölene eşit ya da ondan büyükse bölümün basamak sayısı, bölünenin basamak sayısından bölenin basamak sayısı çıkarılıp 1 eklenerek bulunur; küçükse 1 eklenmez. 864 : 24'te 86, 24'ten büyüktür; bölüm 3 − 2 + 1 = 2 basamaklıdır (36). 156 : 4'te 1, 4'ten küçüktür; bölüm 3 − 1 = 2 basamaklıdır (39).
Diğer "nasıl yapılır" soruları
Zihinden işlem nasıl yapılır ya da çarpım tablosu nasıl yapılır diye merak ediyorsanız, zihinden işlem ve çarpım tablosu sayfalarında aynı adım adım anlatımı bulursunuz.
Sık sorulan sorular
Bölme işlemi nasıl yapılır?
Böl, çarp, çıkar, indir adımlarıyla: bölünenin soldan ilk rakamından başlayarak, her adımda bölenin kaç kez sığdığını bulup bölüme yazarsınız.
İki basamaklı bölme nasıl yapılır?
Böleni yuvarlayarak tahmin edin (24 ≈ 25), çarpımı bölünenden çıkarın ve sıradaki rakamı indirin. Tahmini gerekirse bir artırın ya da azaltın.
Uzun bölme kaçıncı sınıfta öğrenilir?
Bir basamaklı bölenle 3. sınıfta, iki basamaklı bölenle 4. sınıfta.
Bölme işleminde sıfır ne zaman yazılır?
İndirilen sayı bölenden küçük olduğunda bölüme 0 yazılır ve bir sonraki rakam indirilir.