Phép trừ có nhớ: cách đặt tính từng bước và trò chơi luyện tập

Phép trừ có nhớ là gì?

Phép trừ có nhớ là phép trừ mà ở một hàng, chữ số của số bị trừ nhỏ hơn chữ số của số trừ, nên không trừ được ngay. Với 52 − 37, hàng đơn vị là 2 trừ 7: không trừ được. Cách làm học sinh Việt Nam học ở lớp 2 là: lấy 12 trừ 7 bằng 5, viết 5, nhớ 1; sang hàng chục, 3 thêm 1 bằng 4, 5 trừ 4 bằng 1. Kết quả 15. Phía trên có ba ví dụ giải từng bước, bên dưới là trò chơi luyện tập với gợi ý khi con trả lời sai.

Vì sao "3 thêm 1"?

Nhiều phụ huynh học ở nước ngoài hoặc xem video tiếng Anh thấy cách "mượn 1 chục" (gạch số 5 thành 4). Trong sách Việt Nam, con không gạch số nào: số nhớ được cộng vào chữ số tiếp theo của số trừ ("3 thêm 1 bằng 4"). Hai cách cho cùng một kết quả, vì thêm 10 vào cả số bị trừ (ở hàng đơn vị) lẫn số trừ (ở hàng chục) thì hiệu không đổi. Để con không bị rối, cả nhà nên dùng đúng cách thầy cô dạy trên lớp; trò chơi trên trang này dùng cách của sách Việt Nam.

Phép trừ có nhớ học lớp mấy?

Theo Chương trình GDPT 2018, phép trừ có nhớ bắt đầu ở lớp 2, ngay sau phép trừ qua 10 trong phạm vi 20 (13 − 5 = 8):

1. Số có hai chữ số trừ số có một chữ số (43 − 8 = 35).
2. Số có hai chữ số trừ số có hai chữ số (52 − 37 = 15).
3. Trừ có nhớ trong phạm vi 1 000 (432 − 158 = 274), ở cuối lớp 2 và ôn lại ở lớp 3.

Những lỗi hay gặp

• Trừ ngược: lấy 7 − 2 = 5 ở hàng đơn vị vì "không trừ được thì đảo lại". Kết quả sai thường lớn hơn đáp án đúng (52 − 37 = 25).
• Quên nhớ: 5 − 3 = 2 thay vì 5 − 4 = 1.
• Số tròn chục: 40 − 18, con không biết bắt đầu từ 0. Nhắc con: "0 không trừ được 8, lấy 10 trừ 8".

Khi con gõ một đáp án sai kiểu này, trò chơi hiện lại các bước "lấy 12 trừ 7, viết 5 nhớ 1"; chế độ đặt tính chỉ ra đúng chữ số con điền sai.

Luyện tập và phiếu bài tập

Mỗi ngày 5-6 phép đặt tính là đủ để con quen. Sau đó, bài kiểm tra 20 câu cho con giấy khen "Phép trừ có nhớ". Ba phiếu PDF in trên nền ô li, có đáp án; phiếu thứ ba trộn cộng và trừ để con luyện đọc kỹ dấu phép tính.